Trong năm 2026, chính sách nhập cư Canada đang bước vào giai đoạn điều chỉnh mạnh mẽ. Dự luật C-12 Canada, với tên chính thức là Đạo luật Tăng cường Hệ thống Nhập cư và Biên giới Canada, được chính phủ liên bang giới thiệu nhằm kiểm soát chặt chẽ hơn dòng người nhập cư, người xin tị nạn và cư dân tạm thời.
Động thái này xuất phát từ tình trạng tồn đọng hồ sơ kéo dài, số lượng người xin tị nạn đạt mức cao kỷ lục và áp lực ngày càng lớn lên hệ thống biên giới. Nếu được thông qua, sẽ tác động sâu rộng đến người nộp hồ sơ định cư trong giai đoạn 2026–2027.
Nội dung bài viết
Dự luật C-12 Canada là gì?
Dự luật C-12 Canada là một đề xuất lập pháp liên bang nhằm hiện đại hóa và tăng quyền thực thi trong hệ thống nhập cư. Theo giải trình từ chính phủ, dự luật được xây dựng để:
- Tăng cường an ninh biên giới và quản lý nhập cảnh
- Giảm tình trạng tồn đọng hồ sơ tị nạn
- Ngăn chặn hành vi lạm dụng các chương trình nhập cư
- Mở rộng chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan chính phủ
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng đây là một trong những dự luật nhập cư nghiêm ngặt nhất của Canada trong nhiều thập kỷ.
Những thay đổi lớn trong Dự luật C-12 Canada
1. Siết chặt điều kiện xin tị nạn
Một điểm then chốt của Dự luật C-12 Canada là việc dựng thêm rào cản đối với người xin quy chế tị nạn.
Các biện pháp đáng chú ý gồm:
- Giới hạn thời gian nộp hồ sơ 1 năm kể từ lần nhập cảnh đầu tiên
- Hồ sơ nộp trễ có thể không được chuyển sang Hội đồng Di trú và Tị nạn Canada (IRB)
- Từ chối nhanh các đơn thiếu giấy tờ hoặc không đạt yêu cầu xác minh
- Mở rộng diện trục xuất nhanh đối với trường hợp không đủ điều kiện
Biện pháp này giúp tăng tốc xử lý, nhưng đồng thời làm giảm khả năng tiếp cận bảo vệ đối với các trường hợp rủi ro phát sinh muộn.
2. Mở rộng quyền hạn của Bộ trưởng Di trú
Dự luật trao thêm quyền quyết định cho Bộ trưởng Di trú và các cơ quan liên quan. Theo đề xuất, chính phủ có thể:
- Hủy bỏ, đình chỉ hoặc sửa đổi giấy tờ nhập cư
- Từ chối thị thực hoặc giấy phép vì lý do “lợi ích công cộng”
- Ra quyết định nhanh hơn trong các trường hợp bị coi là rủi ro an ninh
Giới luật sư di trú cảnh báo rằng quyền hạn mở rộng này có thể làm suy giảm tính minh bạch và quyền được xét xử công bằng của người nộp hồ sơ.
3. Tăng cường chia sẻ dữ liệu và thực thi
Dự luật C-12 Canada cho phép chia sẻ thông tin sâu rộng hơn giữa:
- Immigration, Refugees and Citizenship Canada (IRCC)
- Canada Border Services Agency (CBSA)
- Royal Canadian Mounted Police (RCMP)
Tác động chính:
- Xác minh danh tính hiệu quả hơn
- Phát hiện gian lận nhanh hơn
- Phối hợp chặt chẽ giữa nhập cư và thực thi pháp luật
Dù giúp nâng cao an ninh, nhiều tổ chức nhân quyền lo ngại nguy cơ giám sát quá mức đối với người nhập cư.
4. Ảnh hưởng đến di trú doanh nhân và Start-Up Visa
Không chỉ tị nạn, Dự luật C-12 Canada còn có thể tác động đến diện doanh nhân, đặc biệt là Start-Up Visa Canada.
Các rủi ro tiềm ẩn gồm:
- Quy trình thẩm tra doanh nhân khắt khe hơn
- Mở rộng quyền thu hồi phê duyệt của tổ chức được chỉ định
- Gia tăng bất ổn cho các hồ sơ Start-Up Visa đang chờ xử lý
Những thay đổi này diễn ra song song với kế hoạch cải tổ các chương trình thí điểm doanh nhân trong giai đoạn 2026–2028.
5. Xử lý nhanh hơn, trục xuất nhanh hơn
Chính phủ nhấn mạnh rằng Dự luật C-12 Canada sẽ:
- Tăng tốc xử lý hồ sơ tị nạn
- Giảm quyền kháng cáo trong một số trường hợp
- Đẩy nhanh cưỡng chế và trục xuất hồ sơ bị từ chối
Người ủng hộ cho rằng điều này giúp khôi phục niềm tin vào hệ thống, trong khi bên phản đối lo ngại tốc độ đang được ưu tiên hơn công bằng.
Vì sao chính phủ cho rằng Dự luật C-12 Canada là cần thiết?
Theo lập luận chính thức, dự luật nhằm:
- Giải quyết số lượng hồ sơ tị nạn tăng kỷ lục
- Giảm tồn đọng kéo dài nhiều năm
- Đóng các “kẽ hở” nộp hồ sơ muộn hoặc lặp lại
- Tăng cường an ninh biên giới và an ninh quốc gia
Chính phủ khẳng định Canada vẫn duy trì cam kết nhân đạo, nhưng với cơ chế kiểm soát chặt chẽ và bền vững hơn.
Quan ngại về nhân quyền
Nhiều tổ chức bảo vệ người tị nạn cho rằng Dự luật C-12 Canada có nguy cơ:
- Hạn chế quyền tiếp cận bảo vệ quốc tế
- Làm suy yếu thủ tục xét duyệt công bằng
- Trao quá nhiều quyền quyết định cho chính phủ
- Mâu thuẫn với nghĩa vụ quốc tế của Canada về người tị nạn
Các lời kêu gọi sửa đổi dự luật đang ngày càng gia tăng.
Bước tiếp theo của Dự luật C-12 Canada
Hiện tại, dự luật đã vượt qua các giai đoạn lập pháp ban đầu và cần hoàn tất:
- Các vòng đọc cuối tại Quốc hội
- Nhận Royal Assent (Sắc lệnh Hoàng gia) để chính thức thành luật
Việc triển khai có thể diễn ra rất nhanh ngay sau khi được thông qua.
Dự luật C-12 Canada có ý nghĩa gì với người nộp hồ sơ?
Nếu dự luật trở thành luật:
- Người xin tị nạn phải nộp hồ sơ sớm và đúng hạn
- Cư dân tạm thời đối mặt yêu cầu tuân thủ cao hơn
- Doanh nhân và nhà đầu tư bị thẩm tra kỹ lưỡng hơn
- Chiến lược di trú cần điều chỉnh sớm để giảm rủi ro
Kết luận
Dự luật C-12 Canada đánh dấu bước chuyển rõ rệt sang mô hình nhập cư kiểm soát chặt và ưu tiên thực thi. Trong khi chính phủ xem đây là giải pháp cần thiết, nhiều ý kiến cho rằng dự luật có thể làm suy giảm các giá trị nhân đạo cốt lõi của Canada.
ICANPR khuyến nghị người có kế hoạch định cư Canada 2026 nên đánh giá lại hồ sơ ngay từ bây giờ. Liên hệ chúng tôi để được tư vấn chiến lược phù hợp, cập nhật chính sách mới nhất và giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh luật nhập cư ngày càng nghiêm ngặt.
