Trump siết quyền công dân, Canada lại mở rộng quốc tịch theo huyết thống

Trong khi Mỹ đang bước vào một cuộc tranh luận pháp lý căng thẳng về quyền công dân theo nơi sinh, Canada lại đi theo hướng hoàn toàn ngược lại: mở rộng quốc tịch theo huyết thống cho hàng triệu người có gốc gác Canada trên khắp thế giới. Sự đối lập này không chỉ phản ánh hai cách tiếp cận khác nhau về nhập cư và bản sắc quốc gia, mà còn đang tác động trực tiếp đến tương lai của hàng nghìn gia đình ở Bắc Mỹ.

Ngay trong ngày đầu tiên quay trở lại Nhà Trắng, Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp nhằm tìm cách xóa bỏ quyền công dân theo nơi sinh đối với trẻ em được sinh ra tại Mỹ nhưng có cha mẹ là cư dân tạm trú hoặc người nhập cư không có giấy tờ. Đây là một động thái gây tranh cãi mạnh mẽ, bởi nó đi thẳng vào một nguyên tắc đã tồn tại rất lâu trong hệ thống pháp luật Hoa Kỳ: trẻ em sinh trên đất Mỹ thì có quyền công dân Mỹ.

Chưa đầy một năm sau, Canada lại tạo ra một cú chuyển hướng lớn theo chiều ngược lại. Quốc hội nước này thông qua đạo luật mới xóa bỏ giới hạn thế hệ trong việc thừa hưởng quốc tịch Canada. Nói cách khác, nhiều người sinh ra bên ngoài Canada nhưng có tổ tiên là công dân Canada nay có thể nộp đơn xin giấy chứng nhận để xác nhận quốc tịch theo huyết thống, ngay cả khi bản thân họ và cha mẹ họ chưa từng sinh sống tại Canada.

Đó là lý do vì sao vấn đề quốc tịch theo huyết thống đang trở thành chủ đề được quan tâm đặc biệt, nhất là tại Mỹ. Một bên là nỗi lo bị tước đi quyền công dân vốn có, bên còn lại là cánh cửa đang mở ra cho những người từ lâu không biết rằng mình có thể đã là công dân Canada.

Hai kiểu chờ đợi giữa Mỹ và Canada

Tại Mỹ, nhiều gia đình hiện đang sống trong trạng thái bất an. Những người từng đến Mỹ bằng visa tạm thời, xây dựng cuộc sống, làm việc, sinh con và xem đây là quê hương của mình, giờ phải đối diện với câu hỏi đầy lo lắng: liệu con của họ trong tương lai có còn được công nhận là công dân Mỹ hay không?

Khi Tòa án Tối cao Hoa Kỳ còn đang cân nhắc việc có chặn sắc lệnh của Trump hay không, hàng nghìn gia đình chỉ còn biết chờ đợi. Với họ, đây không đơn thuần là câu chuyện pháp lý. Đó là câu chuyện về danh tính, về quyền lợi, về giáo dục, y tế, công việc và cả tương lai của một thế hệ trẻ em được sinh ra trên đất Mỹ.

Ở phía bên kia biên giới, một nhóm người Mỹ khác cũng đang chờ đợi, nhưng với một tâm thế hoàn toàn khác. Họ không chờ phán quyết từ tòa án. Họ đang chờ một tấm giấy chứng nhận quốc tịch Canada được gửi đến qua đường bưu điện.

Quốc tịch theo huyết thống mở ra chương mới cho nhiều gia đình

Linda, một cựu CEO của một hãng luật tại Portsmouth, bang New Hampshire, là một trong số những người như vậy. Bà ngày càng cảm thấy bất an với tình hình chính trị tại Mỹ, đồng thời luôn mong muốn có thêm tự do để sống và làm việc ở nước ngoài. Mọi thứ chỉ thực sự thay đổi khi một người em họ nhắc đến luật mới của Canada về quốc tịch theo huyết thống trong một bữa tối gia đình.

Ngay trong tuần đó, Linda bắt đầu tra cứu lịch sử gia đình. Không lâu sau, bà phát hiện ông bà của mình sinh ra tại Canada, điều này giúp bà đủ điều kiện nộp đơn xin xác nhận quốc tịch Canada. Không chỉ bà, con trai bà là James cũng có thể hưởng quyền lợi tương tự.

James hiện là huấn luyện viên lặn biển sống tại Cebu, Philippines. Bạn gái của anh là người Anh, và cả hai đã mất nhiều năm để tìm cách xây dựng cuộc sống chung tại cùng một quốc gia. Với James, quốc tịch theo huyết thống của Canada không chỉ là một tình trạng pháp lý. Nó là chìa khóa giúp anh tiếp cận Chương trình Youth Mobility Scheme của Vương quốc Anh, qua đó có thể xin giấy phép lao động mở 3 năm và tiến tới xây dựng cuộc sống ổn định ở London cùng bạn gái.

Còn với Linda, quốc tịch Canada lại mở ra những cánh cửa khác. Bà phát hiện mình có thể tiếp cận các cơ hội làm việc theo mùa tại New Zealand thông qua những chương trình di chuyển trong khối Thịnh vượng chung mà trước đây bà chưa từng biết đến. Một đạo luật về quốc tịch theo huyết thống vì vậy không chỉ trao thêm quyền công dân, mà còn tái định hình cách nhiều người nhìn về tương lai của chính họ.

Linda đã nộp hồ sơ xin giấy chứng nhận quốc tịch Canada vào một chiều thứ Năm trong tháng Ba, ngay trước chuyến bay sang Cebu để thăm con trai. Bà kỳ vọng sẽ nhận được chứng nhận vào đầu năm sau.

Từ ký ức gia đình đến “tấm vé vàng” cho thế hệ tiếp theo

Rick, một chuyên gia tư vấn marketing gần nghỉ hưu tại Lexington, Kentucky, cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự. Sau cuộc hôn nhân kéo dài 30 năm và biến cố mất vợ, ông tái hôn và dành thời gian đi du lịch cùng người bạn đời mới, dần hoàn thành những điều còn dang dở trong danh sách mơ ước của mình.

Ông luôn biết rằng cụ cố của mình từng là công dân Canada. Nhưng mãi đến khi Canada sửa luật về quốc tịch theo huyết thống, thông tin gia đình đó mới mang ý nghĩa thực sự rõ ràng.

Đối với Rick, quốc tịch Canada sẽ cho phép ông sống tại British Columbia bao lâu tùy thích, ở nơi mà ông đã yêu mến từ khi còn rất trẻ. Nhưng điều quan trọng hơn nằm ở con gái ông, Emily.

Trong nhiều năm, Emily nuôi ước mơ theo đuổi sự nghiệp giảng dạy tại Toronto. Thế nhưng, hệ thống nhập cư Canada với nhiều thủ tục và rào cản hành chính đã khiến con đường ấy trở nên xa vời. Lúc này, quốc tịch theo huyết thống lại trở thành “tấm vé vàng”, giúp cô không còn phải loay hoay trong hệ thống nhập cư như trước.

Sau khi nộp hồ sơ, Rick và Emily bắt đầu lên kế hoạch cho chặng đường tiếp theo. Đó không chỉ là kế hoạch chuyển nơi sinh sống. Đó là một hành trình kết nối lại giữa cha và con gái, cùng bước sang một chương mới của cuộc đời nhờ luật mới của Canada.

Vì sao quốc tịch theo huyết thống đang thu hút sự chú ý lớn?

Sự thay đổi luật tại Canada không chỉ tạo ra tác động tâm lý mà còn tạo ra làn sóng hồ sơ thực sự. Trong bối cảnh Mỹ vẫn còn tranh cãi gay gắt về quyền công dân theo nơi sinh, số người quan tâm đến quốc tịch theo huyết thống tại Canada tăng mạnh.

Thời gian xử lý giấy chứng nhận quốc tịch Canada đã tăng lên đáng kể. Tại Quebec, lượng yêu cầu xin tài liệu chứng minh quốc tịch từ kho lưu trữ quốc gia tăng đột biến, và phần lớn đến từ công dân Mỹ đang tìm cách xác minh gốc gác Canada của gia đình mình.

Điều đó cho thấy một thực tế rất đáng chú ý: có nhiều người không hề biết rằng họ có thể đã là công dân Canada từ lâu. Họ không cần trải qua quy trình nhập tịch theo cách thông thường, không cần thi quốc tịch, không cần cư trú dài hạn tại Canada, và cũng không nhất thiết phải tuyên thệ như những diện nhập tịch khác. Với quốc tịch theo huyết thống, điều họ cần là chứng minh mối liên hệ gia đình với tổ tiên Canada và xin giấy chứng nhận để xác lập điều đó trên giấy tờ.

Quốc tịch theo huyết thống không chỉ là giấy tờ, mà là cơ hội

Điểm đáng nói là quốc tịch theo huyết thống không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng. Với nhiều người, đây là công cụ mở ra những lựa chọn sống, làm việc và học tập mà trước đây dường như không thể chạm tới.

Một người có thể dùng quốc tịch Canada để dễ dàng định cư hơn tại Canada, tiếp cận thị trường lao động tốt hơn, hoặc tận dụng các chương trình di chuyển quốc tế mà công dân Canada được hưởng. Với người trẻ, đó có thể là cơ hội học tập, làm việc và xây dựng tương lai ở một quốc gia mới. Với người trung niên hoặc đã nghỉ hưu, đó có thể là lựa chọn sống ở nơi họ yêu thích, gần người thân, hoặc đơn giản là có thêm sự an tâm trong bối cảnh chính trị bất ổn.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện này cho thấy một sự đối lập rất rõ giữa hai quốc gia láng giềng. Khi Mỹ đang tranh cãi về việc ai xứng đáng có quốc tịch, Canada lại đang thừa nhận rằng rất nhiều người vốn đã có mối liên hệ sâu sắc với đất nước này thông qua dòng máu và lịch sử gia đình.

Kết luận

Bài toán quyền công dân luôn là câu chuyện về luật pháp, nhưng cũng là câu chuyện về con người. Trong khi nhiều gia đình tại Mỹ đang hồi hộp chờ xem con mình có được giữ quốc tịch hay không, thì nhiều người Mỹ khác lại bất ngờ phát hiện rằng họ có thể đủ điều kiện nhận quốc tịch theo huyết thống của Canada.

Sự thay đổi này không chỉ tạo ra một làn sóng hồ sơ mới, mà còn mở ra hy vọng mới cho những ai có tổ tiên là người Canada. Với họ, đây không phải là một con đường nhập cư mới theo nghĩa truyền thống, mà là hành trình xác nhận lại một quyền đã tồn tại sẵn trong gốc rễ gia đình mình.

Nếu một người có cha mẹ, ông bà, cụ cố hoặc tổ tiên xa hơn là công dân Canada, thì việc tìm hiểu về quốc tịch theo huyết thống có thể là bước đi rất đáng giá. Bởi đôi khi, cơ hội thay đổi tương lai không nằm ở việc bắt đầu từ con số 0, mà nằm ở việc khám phá lại điều vốn đã thuộc về mình từ lâu.

Lưu ý: Các tên riêng như Linda, James, Rick và Emily trong bài là bút danh dựa trên câu chuyện có thật. Một số chi tiết nhỏ đã được điều chỉnh để bảo mật thông tin khách hàng và giúp mạch nội dung liền mạch hơn.