Quyền công dân Canada theo huyết thống: IRCC siết chặt yêu cầu “từ cơ quan phát hành gốc” và những hệ quả quan trọng
Trong tháng 6/2026, Immigration, Refugees and Citizenship Canada (IRCC) nâng cao tiêu chuẩn chứng minh hồ sơ: từ nay các tài liệu phải do “cơ quan phát hành gốc” (văn phòng đăng ký dân sự, cơ quan thống kê dân số hoặc kho lưu trữ) tạo lập và lưu giữ. Bản in từ trang phả hệ hay cơ sở dữ liệu bên thứ ba giờ chỉ dùng làm tài liệu tham khảo chứ không thể là bằng chứng duy nhất. Nếu bạn đang xem xét xin chứng nhận quốc tịch dựa trên tổ tiên sinh ở Canada, thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến cách thu thập hồ sơ.
Bối cảnh thay đổi
Quy định mới nhằm đảm bảo chuỗi chứng minh quan hệ cha mẹ–con liên tục. Nó đặc biệt gây khó khăn cho những hồ sơ cần sử dụng tài liệu cũ hoặc hồ sơ tôn giáo thay cho hồ sơ dân sự, vì giờ IRCC yêu cầu nguồn gốc chính thức cho từng tài liệu.
Hai loại giấy tờ quan trọng nhất
– Giấy khai sinh dài (long-form birth certificate): do văn phòng đăng ký dân sự cấp, vừa chứng minh mối quan hệ cha mẹ–con, vừa chứng minh quyền công dân nếu tổ tiên sinh ở Canada (ngoại trừ một số ngoại lệ như con nhà ngoại giao). Giấy khai sinh dài thường nêu tên cha mẹ và nơi sinh, là điểm khởi đầu quan trọng cho các bước tìm kiếm tiếp theo. Giấy khai sinh ngắn (short-form) thường thiếu tên cha mẹ nên giá trị chứng minh thấp hơn.
– Giấy chứng nhận kết hôn (marriage certificate): do cơ quan vital statistics cấp có trọng lượng lớn khi cần nối tên thay đổi (ví dụ phụ nữ đổi họ sau hôn nhân) hoặc khi họ thay đổi chính tả do quá trình Anh hóa. Trong một số tình huống lịch sử, giấy kết hôn còn là bằng chứng quyết định về quyền công dân và phải nộp theo quy trình xử lý trên hồ sơ giấy. Giấy kết hôn thường cũng ghi tên cha mẹ, giúp bạn tiến thêm một thế hệ trong chuỗi chứng minh.
Tài liệu thay thế được chấp nhận (khi không có hồ sơ dân sự)
IRCC vẫn chấp nhận các tài liệu khác nhưng phải do cơ quan phát hành gốc cung cấp, ví dụ: giấy rửa tội được chứng thực (nếu rửa tội trong thời gian hợp lý sau sinh), hồ sơ bệnh viện, hồ sơ bác sĩ/bà mụ, hồ sơ điều tra dân số hoặc danh sách hành khách. Nếu hồ sơ tôn giáo từng đóng vai trò là hồ sơ dân sự, cần bản sao chứng thực từ kho lưu trữ chính thức hoặc cấp lại từ cơ quan dân sự.
Quy định riêng với Quebec
IRCC chỉ chấp nhận giấy khai sinh và giấy kết hôn “nguồn Quebec” nếu văn phòng Quebec in tài liệu đó sau ngày 1/1/1994 — tức là ngày in trên giấy tờ mới là tiêu chí, không phải ngày diễn ra sự kiện. Giấy in trước 1994 không được chấp nhận; trong trường hợp đó, cần bản sao chứng thực từ Bibliothèque et Archives nationales du Québec (BAnQ) hoặc yêu cầu tái cấp từ Directeur de l’état civil (DEC).
Khi hồ sơ “không tìm thấy”
Một lời giải thích bằng văn bản thôi là chưa đủ. IRCC yêu cầu bằng chứng bạn đã cố gắng tìm kiếm: thư từ, email trao đổi với kho lưu trữ hoặc văn phòng đăng ký, và “no‑record letter” (văn bản chính thức xác nhận không có bản ghi) đều là bằng chứng cần nộp kèm. Trong đợt rà soát tháng 6, IRCC nêu “nỗ lực không được ghi chép” là lý do khiến nhiều hồ sơ bị đánh dấu.
Ví dụ minh họa
Ví dụ giả định: bà ngoại sinh ở Kingston, Ontario (Margaret Bouchard). Giấy khai sinh Ontario của bà chứng minh bà là công dân Canada và nêu tên cha mẹ. Giấy kết hôn do Ontario cấp cho thấy bà đổi thành Margaret Doyle. Tên Margaret Doyle xuất hiện trên giấy khai sinh của con trai (cha người nộp đơn). Giấy khai sinh của người nộp đơn sau đó khớp với tên mẹ. Bốn giấy tờ này tạo thành chuỗi liên tục chứng minh nguồn gốc công dân.
Ai chịu tác động nặng nhất
– Người cần hồ sơ lịch sử hoặc hồ sơ tôn giáo thay cho hồ sơ dân sự.
– Người có tổ tiên ở Quebec với giấy tờ in trước 1/1/1994 (cần BAnQ hoặc DEC).
– Đơn phụ thuộc vào bản in từ trang phả hệ — những bản này giờ chỉ là tài liệu tham khảo.
– Trường hợp lịch sử nơi giấy kết hôn quyết định quyền công dân (xử lý trên hồ sơ giấy).
Lời khuyên thực tế khi thu thập hồ sơ
– Ưu tiên tìm giấy khai sinh dài và giấy kết hôn do văn phòng dân sự cấp.
– Lưu giữ mọi liên hệ với kho lưu trữ và văn phòng đăng ký: email, thư, biên nhận yêu cầu tìm kiếm và no‑record letter.
– Không dùng bản in từ trang phả hệ làm bằng chứng duy nhất; hãy truy xuất tới văn phòng chính thức để xin bản chứng thực.
– Với hồ sơ Quebec, kiểm tra ngày in; nếu trước 1/1/1994, chuẩn bị bản chứng thực từ BAnQ hoặc DEC.
– Nếu chỉ có sổ giáo xứ, xin bản sao chứng thực từ kho lưu trữ nơi lưu giữ.
Thời gian xử lý và khối lượng hồ sơ
Theo cập nhật của IRCC ngày 7/7/2026, thời gian xử lý chứng nhận quốc tịch ước tính là 19 tháng (tăng so với khoảng 9 tháng vào tháng 11/2025). Từ tháng 1 đến tháng 5/2026, IRCC đã cấp gần 29.000 chứng nhận và vẫn còn hơn 82.000 đơn đang chờ xử lý. IRCC cũng đã hoàn tất rà soát các chứng nhận cấp theo Bill C-3 vào ngày 30/6/2026; cách áp dụng tiêu chuẩn “cơ quan phát hành gốc” với hồ sơ cũ sẽ rõ dần khi nhiều hồ sơ được xử lý tiếp.
Cân nhắc hỗ trợ pháp lý
Trong các trường hợp phức tạp — chuỗi chứng minh bị gián đoạn, hồ sơ Quebec cũ, hoặc cần xác thực tài liệu tôn giáo — việc nhờ luật sư chuyên về citizenship by descent có thể hữu ích để tìm nguồn hồ sơ và tối ưu chứng từ nộp cho IRCC.
Liên hệ ICANPR để được tư vấn miễn phí. Hotline: 086 996 7809
#di trúCanada #quốctịchCanada #citizenshipbydescent #IRCC #giấykhai sinh #giấykết hôn #hồsơquốc tịch
