Canada đề xuất “thành viên liên kết” EU: hệ quả với hộ chiếu Canada, quyền công dân theo dòng dõi và cơ hội di chuyển cho thanh niên
Tin nóng và lý do bạn nên quan tâm
Tuần này quan hệ Canada – Liên minh châu Âu (EU) có bước tiến chưa từng có. Ngày 12/9 báo Wall Street Journal đưa tin Thủ tướng Canada Mark Carney đang theo đuổi tư cách “thành viên liên kết” của EU; tới 16/9, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đề xuất ý tưởng tương tự: Canada trở thành “thành viên liên kết” đầu tiên của EU. Carney đáp lại ngày 17/9 tại Nghị viện châu Âu rằng “Canada hoan nghênh tham vọng này.” Dù vẫn ở giai đoạn sơ bộ, cuộc trao đổi có thể mở rộng hợp tác về năng lượng, khoáng sản chiến lược, trí tuệ nhân tạo, thương mại kỹ thuật số và — quan trọng với nhiều người trẻ — cơ chế di chuyển, làm việc và học tập (Erasmus+).
Diễn biến thời sự
Tin bắt đầu từ Wall Street Journal (12/9); chính phủ Canada có phản hồi dè dặt. Mốc quan trọng là đề xuất ngày 16/9 của Chủ tịch Ủy ban châu Âu về tư cách liên kết cho Canada — EU chưa từng có “thành viên liên kết” trước đây. Ngày 17/9, Thủ tướng Carney nói Canada “hoan nghênh” nhưng nhấn mạnh các cuộc thảo luận còn ở giai đoạn đầu. Carney cũng cho biết sẽ có tranh luận và bỏ phiếu tại Quốc hội Canada; một hội nghị thượng đỉnh Canada‑EU dự kiến cuối tháng 10 có thể là nơi thảo luận chi tiết hơn.
Các lĩnh vực đang được đàm phán và ý nghĩa
Các lĩnh vực trọng tâm gồm:
– Năng lượng và khoáng sản chiến lược: hợp tác chuỗi cung ứng.
– Trí tuệ nhân tạo và thương mại kỹ thuật số: phối hợp chính sách và tiêu chuẩn.
– Di chuyển con người: có đề xuất cho Canada tham gia Erasmus+ và mở rộng khả năng làm việc, học tập giữa Canada và các nước EU.
Erasmus+ là chương trình của EU hỗ trợ trao đổi sinh viên, đào tạo thực tập và hợp tác giáo dục. Nếu Canada tham gia, sinh viên hai bên có thể có thêm cơ hội học tập và thực tập — nhưng hiện mới chỉ là đề xuất, chưa có cam kết về chi tiết như số lượng, giới hạn độ tuổi hay thời hạn lưu trú.
Canada đã có cơ chế di chuyển cho thanh niên
Canada không bắt đầu từ con số 0. Chương trình International Experience Canada (IEC) có thỏa thuận song phương với hơn 35 quốc gia, trong đó có hơn một chục thành viên EU. Các hạng mục IEC: Working Holiday, Young Professionals, International Co-op. Công dân Canada trẻ (dưới 30, một số trường hợp tới 35) có thể sống và làm việc tạm thời ở các nước như Pháp, Đức, Bỉ, Hà Lan, Ý, Ireland. Nếu hiệp ước Canada‑EU mở rộng, có thể có thêm quốc gia, tăng giới hạn tuổi hoặc kéo dài thời hạn — nhưng đó chỉ là khả năng thảo luận.
Ai được hưởng lợi trực tiếp
– Công dân Canada: có thể hưởng thêm quyền di chuyển, làm việc và học tập tại EU nếu thỏa thuận được mở rộng.
– Thanh niên và sinh viên: có thể có thêm lựa chọn trao đổi và thực tập nếu Canada tham gia Erasmus+ hoặc IEC được mở rộng.
– Người Mỹ có tổ tiên Canada: theo Bill C-3 (có hiệu lực 15/12/2025), nhiều người Mỹ có tổ tiên Canada có thể đủ điều kiện công dân Canada theo dòng dõi; khi có giấy chứng nhận công dân, họ hưởng quyền công dân (hộ chiếu, quyền định cư, tiếp cận dịch vụ) và có thể được lợi nếu quyền di chuyển mở rộng.
– Doanh nghiệp trong các ngành liên quan: có thể có cơ hội hợp tác và thương mại nhưng cần chờ chi tiết.
Quy trình xin giấy chứng nhận công dân Canada
Các bước chính:
– Xác định “anchor ancestor”: tổ tiên Canada mà bạn dựa vào để khẳng định quyền theo dòng dõi.
– Tập hợp giấy tờ chứng minh quốc tịch tổ tiên và bằng chứng mối quan hệ huyết thống liên tục thế hệ qua thế hệ.
– Điền và nộp đơn đầy đủ cùng giấy tờ nhận dạng, ảnh và biên lai nộp phí.
Kể từ khi Bill C-3 có hiệu lực, nhu cầu xin giấy chứng nhận tăng mạnh, khiến tồn đọng hồ sơ lớn — số người chờ quyết định tăng từ 70.400 (tháng 5) lên 136.000 (tháng 9/2026). Vì vậy, nộp hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu sẽ giúp tránh bị trả lại và kéo dài thời gian chờ.
Những điều cần theo dõi
– Tranh luận và bỏ phiếu tại Quốc hội Canada.
– Hội nghị thượng đỉnh Canada‑EU cuối tháng 10, nơi có thể làm rõ chi tiết.
– Thông báo chính thức từ EU về tư cách “thành viên liên kết”.
– Hoạt động IRCC: do tồn đọng hồ sơ tăng nhanh, ứng viên cần kiểm tra kỹ yêu cầu và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ.
– Tránh kỳ vọng sớm: Carney đã nhiều lần nhấn mạnh đây mới là giai đoạn đầu; mọi quyền lợi mới cho công dân Canada tại EU cần đàm phán và phê chuẩn.
Làm gì ngay hôm nay
Nếu bạn nghĩ mình có nguồn gốc Canada và muốn sẵn sàng cho cơ hội, bước thực tế là hoàn tất hồ sơ xin giấy chứng nhận công dân Canada nếu đủ điều kiện. Sau khi có giấy chứng nhận, bạn có thể xin hộ chiếu Canada và hưởng quyền lợi công dân nếu các thỏa thuận Canada‑EU mở rộng di chuyển. Do lượng hồ sơ tăng mạnh, nộp sớm và chuẩn bị kỹ hồ sơ (nhất là bằng chứng mối quan hệ thế hệ qua thế hệ với “anchor ancestor”) là rất quan trọng.
Những hiểu lầm cần tránh
– Đề xuất “thành viên liên kết” không đồng nghĩa với quyền cư trú toàn EU cho mọi công dân Canada ngay lập tức.
– Quyền nội tại ở Canada (sống, làm việc, học tập, tiếp cận dịch vụ xã hội khi định cư) thuộc về quốc tịch Canada và không phụ thuộc vào hiệp ước với EU.
– Không có đảm bảo IEC sẽ mở rộng hay Erasmus+ sẽ chấp nhận Canada theo mô hình hiện tại — đó mới là hướng thảo luận.
Liên hệ ICANPR để được tư vấn miễn phí. Hotline: 086 996 7809
#CôngDânCanada #HộChiếuCanada #CanadaEU #BillC3 #IEC #ErasmusPlus #DiTrúCanada #ICANPR
