Quyền công dân theo dòng máu và tình hình quốc tịch: Mỹ siết “birthright”, Canada mở rộng quyền công dân theo Bill C-3
Tin chính và vì sao bạn nên quan tâm
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký hai sắc lệnh hành pháp vào ngày 6/8 nhằm thu hẹp quyền công dân tự động khi sinh (birthright). Một sắc lệnh mở rộng các trường hợp được cho là không được hưởng quốc tịch tự động — gồm con cái “liên quan tới chính phủ nước ngoài” và “liên quan tới các tổ chức bị chỉ định là khủng bố” — trong khi sắc lệnh kia nhắm vào hiện tượng “birth tourism” bằng cơ chế chặn nhập cảnh những người bị nghi tới Mỹ chỉ để sinh con. Đây là lần thứ hai ông Trump cố gắng thay đổi chính sách này sau một nỗ lực rộng hơn vào tháng 1/2025 đã bị tòa án bác. Các chuyên gia pháp lý dự báo các sắc lệnh mới sẽ tiếp tục đối mặt kiểm tra tại tòa.
Canada đi theo hướng khác
Từ 15/12/2025, Bill C-3 của Canada có hiệu lực, cho phép truyền quốc tịch theo dòng máu tới các thế hệ cháu, chắt… đối với những người sinh trước ngày này nếu có chuỗi huyết thống liên tục đến một tổ tiên sinh tại Canada. Những người sinh sau ngày 15/12/2025 vẫn có thể đủ điều kiện nhưng cha mẹ cần chứng minh đã có ít nhất 1.095 ngày cư trú thực tế tại Canada trước khi đương đơn chào đời. Quy định này đã khiến hàng nghìn công dân Mỹ nộp hồ sơ xin chứng nhận quốc tịch Canada, nhiều người coi đó là phương án dự phòng hoặc để có hộ chiếu thứ hai.
Diễn biến pháp lý ở Mỹ và ý nghĩa thực tế
Hai sắc lệnh mới của Mỹ tiếp tục mục tiêu hạn chế quyền công dân dựa trên nguyên tắc jus soli. Mặc dù nội dung đã được cụ thể hóa hơn so với lần trước, những thay đổi này vẫn dễ gặp thách thức pháp lý và có thể kéo dài ra tòa. Bất cứ thay đổi hành pháp nào ở lĩnh vực này đều có thể tạo ra bất ổn cho trẻ em sinh tại Mỹ, gia đình họ và những ai có kế hoạch sinh con tại Mỹ.
Tác động với người xin chứng nhận quốc tịch Canada
Nếu bạn cân nhắc xin chứng nhận quốc tịch theo Bill C-3, cần lưu ý:
– Bill C-3 không phải quy trình xin nhập tịch thường xuyên; nếu bạn đủ điều kiện (sinh trước 15/12/2025 và có chuỗi huyết thống liên tục), bạn đã là công dân theo luật và cần nộp hồ sơ để xin chứng nhận.
– Hồ sơ yêu cầu chứng minh chuỗi huyết thống “không gián đoạn”: giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn và các chứng từ thay đổi tên cho từng thế hệ trong chuỗi.
– Thời gian xử lý hiện khoảng 19 tháng.
– Có thể nộp yêu cầu xử lý khẩn cấp nếu đối mặt nguy hiểm hoặc khó khăn đặc biệt; IRCC xem xét theo thẩm quyền của họ.
– Nhiều người nộp hồ sơ cho con cái để mở thêm cơ hội về du lịch, học tập, làm việc và tiếp cận dịch vụ xã hội tại Canada.
Các bước thực tế bạn nên làm ngay
– Kiểm tra ngày sinh so với mốc 15/12/2025.
– Bắt đầu thu thập giấy tờ cho từng thế hệ: khai sinh, đăng ký kết hôn, chứng từ đổi tên.
– Nếu người nộp sinh sau 15/12/2025, cha mẹ cần chuẩn bị bằng chứng về 1.095 ngày cư trú thực tế tại Canada.
– Chuẩn bị thời gian chờ ~19 tháng và cân nhắc yêu cầu xử lý khẩn cấp nếu có lý do chính đáng.
– Giữ hồ sơ gốc và bản sao có chứng thực, sắp xếp rõ ràng theo thứ tự thế hệ.
Nhìn về phía trước
Hai diễn biến này phản ánh hai cách tiếp cận khác nhau về quốc tịch: Mỹ đang tìm cách thu hẹp birthright qua hành pháp với nhiều khả năng tranh tụng, trong khi Canada đã ban hành luật mở rộng quyền công dân theo huyết thống. Biến động chính sách ở Mỹ có thể khiến nhiều người Mỹ tiếp tục tìm đến chứng nhận quốc tịch Canada như một phương án dự phòng, đặc biệt những cá nhân thuộc nhóm dễ tổn thương.
Liên hệ ICANPR để được tư vấn miễn phí. Hotline: 086 996 7809
#quốc_tịch_Canada #BillC3 #birthday_citizenship #birthright #nhập_cư #hộ_chiếu #di_trú #ICANPR
